psychologist-student


+ روانشناسی تجربی (7)

       حافظه تجسمی
    «یادگیری از راه کوشش و خطا»

در این آزمایش به صورت ساده با نوعی از یادگیری از راه کوشش و خطا که حافظه تجسمی  در آن نقش مهمی دارد آشنا می شویم و آن را روی چند آزمودنی آزمایش می کنیم.

مقدمه:
یادگیری از راه کوشش و خطا یعنی کورمال کورمال پیش رفتن، راه حل را به طور تصادفی پیدا کردن و با تمرین آموختن. در این روش یادگیری ، فرد چند راه در پیش رو دارد که با امتحان تک تک آنها راه های خطا را  کشف کرده و برای نوبت بعدی ترک می کند و راهی که موفقیت آمیز بوده را ادامه می دهد. این مانند کسی است که اصلا پیش هیچ مکانیکی تعلیم ندیده ولی بسیاری از کارهای ماشین خود را انجام می دهد. چنین شخصی از راه کوشش و خطا به چنین یادگیری رسیده است.
ماز لابیرنت بهترین وسیله ای است که برای مطالعه یادگیری از راه کوشش و خطا به کار می رود، زیرا یادگیری آن مستلزم کشف یک سری راه حلهایی است که ابتدا به صورت کاملا تصادفی بعد با تمرین انجام می گیرد. از طرف دیگر، ماز معرف کلیه یادگیری های حسی-حرکتی است که همه آنها از نوع یادگیری های کوشش و خطایی است. ماز در لغت به معنای چین و شکن و دالان های پر پیچ و خم است.
لازم به توضیح است که به دلیل کمبود وقت این آزمایش را فقط برای دو آزمودنی اجرا کردیم.

هدف:
بررسی یادگیری از راه کوشش و خطا و حافظه تجسمی.


وسایل آزمایش:
ماز U شکل (شکل1)، چشم بند، کرونومتر.
این ماز از شیارهای(راهها) U شکل تشکیل شده است که به صورت نامنظم پشت یکدیگر قرار گرفته اند (شاخ هر کدام در پشت دیگری است). دستگاه کرونومتر شامل دو نمایشگر برای تعداد خطاها و زمان شروع و پایان کار است. قلم مخصوصی که با سیم به دستگاه کرونومتر متصل است با نوک فلزی حساس خود، در صورت اشتباه رفتن آزمودنی بوق زده و یک خطا ثبت می کند.

 
شکل 1- ماز یا لابیرنت U شکل

شیوه آزمایش:
آزمون گر، آزمودنی را روی صندلی و پشت یک میز می نشاند. لابیرنت U شکل را ، که روی آن پوشیده شده ( تا  آزمودنی قبل از آزمایش آن را نبیند) روی میز می گذارد. چشمهای آزمودنی را می بندد و دستور العمل زیر را برای او می خواند: در جلوی شما مازی وجود دارد که از دو راهه هایی تشکیل شده است. شما باید قلمی که به دستتان داده می شود از این دو راهه را بگذرانید. در این دو راهها فقط یک مسیر درست است و در صورت اشتباه رفتن به بن بست خورده و صدای بوق می شنوید. سپس قلم مخصوص را به دست آزمودنی داده و نوک قلم را در محل شروع قرار می دهد و فرمان شروع می دهد.


تحلیل نتایج:

جدول 1- ریز داده های خطا و زمان برای دو آزمودنی الف و ب

 

  دفعات

X1

X2

X3

X4

X5

X6

X7

X8

X9

X10

X11

X12

X13

X14

X15

آزمودنی

الف

خطا

8

5

2

5

5

6

5

5

2

10

2

3

0

 

 

زمان

130

44

33

36

30

42

45

43

46

35

28

30

25

 

 

آزمودنی

ب

خطا

6

7

6

4

3

7

4

1

5

4

5

1

2

1

0

زمان

47

33

34

23

28

26

28

25

32

34

38

25

19

20

17


نمودار 1- مقایسه خطاها و زمان برای آزمودنی اول 
نمودار 2- مقایسه خطاها و زمان برای آزمودنی دوم
 
با توجه به جدول ریز نتایج و همچنین منحنی خطاها و زمان صرف شده مربوط به دو آزمودنی الف و ب به وضوح سیر نزولی تعداد خطاها و زمان را می بینیم. این نشان می دهد که آزمودنی ها با استفاده از حافظه تجسمی یا همان حافظه فضایی خود و با استفاده از روش آزمون و خطا به یادگیری می رسند و در نهایت تعداد خطاهای آنان به صفر رسیده  و بدون اینکه از راههای بن بست عبور کنند به مقصد نهایی ماز می رسند.


منابع:
1-مطالب ارائه شده در کلاس درس روانشناسی تجربی استاد خدادادی.
2- کتاب راهنمای عملی روانشناسی تجربی، ترجمه و تألیف حمزه گنجی.

نویسنده : S.Hani M.M ; ساعت ۱٢:۱٧ ‎ق.ظ ; جمعه ٢۸ اسفند ،۱۳۸۳
    نظرات شما()   لینک