psychologist-student


+ روانشناسی تجربی (۳)

                                         تخمین فاصله

 

در این آزمایش به  بررسی خطای ادراک فاصله می پردازیم و متوجه می شویم که بدون معیار های ثانوی احتمال خطای ادراک فاصله بسیار زیاد است.

 مقدمه:

خطای ادراک فاصله یا تخمین فاصله جزو خطاهای ادراکی محسوب می شود. انسان در ادراک فاصله در موارد مختلف بطور ناخودآگاه از معیارهایی استفاده می کند و همه این معیار ها می تواند در ادراک درست یا غلط انسان از فاصله ها نقش داشته باشد. اما برای اینکه بدانیم آیا واقعاً ادراک ما از فاصله ادراکی صحیح و واقعی است یا نه باید با حذف معیارهای ثانوی فاصله را بدون در نظر گرفتن محرک های مزاحم اطراف، تخمین بزنیم و خطای آن را بسنجیم. در این آزمایش همین کار را انجام خواهیم داد.

 

هدف:

نشان دادن این واقعیت که ادراک فاصلة اشیاء به نشانه های متعددی وابسته است و نیز بررسی میزان خطای افراد مختلف در تخمین فاصله.

 

شیوه آزمایش:

وسیله ای که به عنوان فاصله سنج مشهور است برای آزمایش به کار می رود. این وسیله از دو بخش تشکیل شده است؛

 بخش ثابت که چیزی شبیه یک خطکش سفید و بی نقش است حدود سی سانتیمترکه از جنس مقوا یا چوب نازک یا پلاستیک می تواند باشد. روی این قسمت و در درازای آن یک خط از یک سوبه سوی دیگر کشیده شده که کاملاً واضح و مشخص است. بخش متحرک وسیله قطعة کوچکی از جنس پلاستیک شفاف  است که بطور عمود روی این وسیله نصب شده و قابلیت حرکت در امتداد بخش ثابت را دارد. روی این قسمت هم خطی کشیده شده که  با توجه به شفافیت جنس آن، خط قسمت متحرک ، عمود بر خط قسمت ثابت  دیده می شود و آن را قطع می کند. پشت بخش ثابت مدرّج می باشد و نقطه صفر درجات، نقطه وسط می باشد.

    شکل 1-  وسیله سنجش ادراک فاصله

 

آزمودنی باید قطعه متحرک را به گونه ای جابجا کند که خط عمودِ آن درست از نقطة وسط، خط افقیِ ثابت را قطع کند. سپس آن را با پیچ کوچکی که برای این منظور تعبیه شده در جای خود محکم کرده و وسیله را به آزمونگر بدهد تا میزان خطای او را از نقطه صفر وسط ثبت کند.

این آزمایش را تعداد 18 نفر از دانش پژوهان کلاس درس روانشناسی تجربی انجام دادند و نتایج آن را به صورت زیر ثبت کردیم:

 

                     جدول (1-7). توزیع فراوانی خطاهای تخمین فاصله

C f%

C f

R f%

f

X

16.7

3

16.7

3

0

27.7

5

11.1

2

1

44.4

8

16.7

3

2

66.6

12

22.1

4

3

77.7

14

11.1

2

4

77.7

14

0

0

5

88.8

16

11.1

2

6

100

18

11.1

2

7

 

 

100%

18

جمع

 

                     

  : تحليل

توجه! ذکر این نکته ضروریست که این آزمایش صرفا برای آشنایی دانشجویان با روش کار بوده و تحلیل نتایج نیز بر این اساس است، لذا اشکالاتی از قبیل کم بودن تعداد آزمودنی ها در نظر گرفته نمی شود.

 

پس از انجام آزمایش و با مشاهده نتایج به دست آمده در جدول(1-7)  مشاهده می کنیم که بیشترین تعداد خطاها، 3 سانتیمتر اختلاف از نقطه صفر وسط بود ه است و کمترین فراوانی خطا ها، 5 سانتیمتر است. بالاترین خطا، 7 سانتیمتر و کمترین خطا، 0  است. بیشتر آزمودنی ها (حدود 67% ) خطای کمتر از 3 سانتیمتر داشته اند و حدود 22% از آزمودنی ها خطای بالای 6 سانتیمتر داشته اند.

در کلّ، چنین میتوان نتیجه گرفت که در تخمین فاصله، بدون معیار های ثانویه  و محرک های مزاحم، بیشتر انسانها دچار خطا می شوندو البته این خطا در افراد، متفاوت است که خود نشان از تفاوت های فردی هم می باشد. 


 

                                            

                                                   نظارت شخصی

 

در این آزمایش به بررسی تغییر و تفاوت برخی رفتارهای روزانه در دو دوره زمانی مختلف ( 15 روز اول ماه مبارک رمضان و 15 روز اول ماه شوّال) پرداخته شده و نتایج آن بصورت نمودار و جدول ارائه شده است.

 

مقدّمه:

در طول روز هر یک  از ما در شرایط مختلفی قرار می گیرد و مطابق با شرایط و نیز اهدافی که از قبل داشته و تجربیّات گذشته، رفتار، گفتار و کردار خاصّی از خود بروز می دهد و 24 ساعت روزانة خود را به فعالیّت هاو کارهای مختلفی مشغول است. بیشتر ما در اغلب کارهایی که انجام میدهیم و رفتارهایی که از خود بروز می دهیم دقّت  و توجّه لازم را نداریم و یا بعد از  بروز آن رفتار به آن می اندیشیم و یا اصلاً توجّهی نمی کنیم.

یکی از راههایی که بسیار مفید است در توجّه دادن انسان به خود و فعّالیت های خود، نظارت شخصی بر کردار خود است. این روش هم در متون اخلاقی و مذهبی ما بدان توصیه شده است و هم با کمی تغییر و جزئیات بیشتر در مبحث روانشناختی انسان و حتّی در شناخت و درمان بسیاری از رفتارها ، به کار می رود.

نظارت شخصی یا خود اظهاری که در زبان انگلیسی(Self Report) یا (Self Monitoring) نامیده می شود، به معنی نظارت دقیق بر عملکرد روزانه رفتار، کارها و کنش های فرد توسّط خودش و نیز ثبت و گزارش دقیق آن است.

 

هدف:

بررسی فراوانی رفتارهای روزانه در دودوره زمانی؛ 15 روز ابتدای ماه مبارک رمضان و 15 روز اول ماه شوّال و تفاوت آنها  به روش خود اظهاری.

 

شیوة آزمایش:

این آزمایش به صورت انفرادی انجام می گیرد و هر فرد، خود به عنوان آزمودنی، فعّالیّت های روزانه خود را طبق جداول تعیین شده و با توجّه به تعاریف ارائه شده ثبت می کند. فعّالیّت های ثبتی به گونه ای باید باشد که جمع ساعات، هر روز به 24 ساعت برسد.

فعّالیّت های شبانه روزی مورد مطالعه در این آزمایش به شرح زیر می باشد:

۱- خواب: عبارت است از هرگونه استراحتی در شب یا روز که منجر به خوابیدن شود و بتوان به آن خواب گفت.

۲-  تغذیه: هرگونه کنشی که منتهی به خوردن و یا آشامیدن باشد.

۳- بهداشت: فعّالیّت های بهداشتی شامل استحمام، نظافت شخصی، دستشویی و ... که شخصی باشد.

۴- سرگرمی: هرگونه استفاده از رسانه ها و غیره با هدف سرگرمی.

۵- ورزش: رفتارهایی که به آن ورزش گفته شود، به هر صورتی که باشد اعمّ از پیاد روی و نرمش.

۶- عبادت: فعالیت های مذهبی که به آن عبادت گفته شود.

۷- مطالعه: هرگونه مطالعه ( به استثنای قرائت قرآن)، پژوهش و تحقیق، شنیدن یک سخنرانی یا هر فعّالیتی که بتوان به آن مطالعه گفت مثل کلاس درس.

۸- خرید روزانه : به معنای انجام معامله و اری که اعم از مایحتاج عموم و غیره در آن باشد.

۹- غیره: فعالیت های دیگر روزانه مانند گفتگو با افراد دیگر، میهمانی، فعالیت های کاری (شغلی) و هرکاری که در زمره فعالیت های هشتگانه مذکور در بالا به شمار نیاید.

نکته۱: «رسانه» در بند چهارم (سرگرمی) عبارت است از رادیو، تلویزیون، مطبوعات، اینترنت و ماهواره.

نکته۲: در هر یک از فعالیت های فوق، مقدّمات آن نیز جزو همان فعّالیّت محسوب می شود، مثلاً رفتن به مسجد برای عبادت یا رفتن به بازار به منظور خرید.

نکته۳: مقیاس در آمار ارائه شده در جداول، ساعت است.

نتایج را در جدول های (1-3) و (2-3)  نمودار (1-3) مشاهده می کنید: (البته شما مشاهده نميکنيد چون من اينجا نذاشتم اما اگه نياز داشتيد ايميل بزنيد بفرستم).


تحلیل:

با توجه به جدول توزیع فراوانی فعالیت های روزانه و خصوصاً نمودار میانگین فعالیت ها در پانزده روز اول ماه رمضان و نیمه اول ماه شوال مشاهده میکنیم که تفاوت ها یی در این دو دوره وجود دارد. به طور نمونه میزان خواب در 24 ساعت و فعالیت های غیرة روزانه و عبادت و ورزش در ماه مبارک رمضان نسبت به نیمه اول ماه شوال بیشتر بوده است بدان معنی که در ماه شوال کاهش محسوس پیدا کرده  و در مقابل، میزان وقت صرف شده در امور بهداش، سرگرمی و مطالعه در ماه شوال نسبت به ماه رمضان بالاتر بوده. نکته دیگر قابل توجه این است که زمان صرف شده برای تغذیه علی رغم اینکه پانزده روز اول ماه رمضان در حالت روزه سپری شده است اما هیچ تفاوتی نکرده است.

 

منابع:

۱-مطالب ارائه شده در جلسه درس روانشناسی تجربی استاد خدادادی.

۲-کتاب راهنمای عملی روان شناسی تجربی ترجمه و تالیف دکتر حمزه گنجی.

۳-کتاب زمینه روانشناسی هیلگارد.

      

نویسنده : S.Hani M.M ; ساعت ۱:٢٠ ‎ق.ظ ; جمعه ۱٤ اسفند ،۱۳۸۳
تگ ها:
    نظرات شما()   لینک